Wereld Erfgoed Visserij: voorbeeld zeebaars

Met de zeebaars als voorbeeld laten we zien wat de gevolgen zijn van maatregelen om de visserij te beheren voor het werelderfgoed Waddenzee.

We zien dat terechte besluiten om visserij in te perken vaak nadelig zijn voor kleinschalige natuurgerichte visserij. Deze bedrijven worden beperkt in hun mogelijkheden zich te voegen naar de natuurlijke processen in de Waddenzee.
Ook in natuurgebieden zoals de Waddenzee blijven uiteindelijk alleen de grootste en meest intensieve visserijbedrijven over. Nederlandse overheid, hoe is dat mogelijk in een gebied waar het natuurbelang voorop staat?

Er zijn alternatieven om kleinschalige kustvisserij goed in te passen in ‘t natuurbeheer van de wadden.

DE DRIE BELANGRIJKE FEITEN 1

Het zeebaarsbestand staat onder druk. Nieuwe beperkingen zijn noodzakelijk.

Er zijn verschillende soorten visserij op zeebaars: Kottervisserij op zee (het Kanaal) met bodemtrawls en bodem zegennetten, op zee en langs de kust (Engeland, Frankrijk, Nederland) met handlijnen en langs de kust en op het Wad (Nederland) met vaste vistuigen. Vooral kotters kunnen soms grote hoeveelheden zeebaars vangen als je een school in het net krijgt. Visserij met lijnen en vaste vistuigen is kleinschaliger.
Er zijn verschillende mogelijkheden om de visserijdruk te verlagen. Niet vissen in het paaiseizoen, een minimale maat vaststellen, quota en vangstrechten beperken. In onderhandelingen is het zoeken naar overeenstemming over de mate van inperking en hoe je de last gelijkwaardig kunt verdelen over de verschillenden typen visserij.

OPLOSSING VAN DE EU

Brussel heeft maatregelen genomen m.b.t. onvermijdbare bijvangsten van zeebaars. Kotters (bodemtrawls en zegennetten) mogen maximaal 3% van het totale vangstgewicht aan boord aan zeebaars vangen, tot maximaal 400 kg maand.
Voor lijnvissers geldt een maximum van 10.000 kg per jaar; voor vaste vistuigvissers een maximum van 250 kg per maand. En als extra voorwaarde moeten deze vissers met hun logboek aantonen dat ze tussen 1-7-2015 en 30-9-2016 ook zeebaars met deze vangmethode hebben aangeland.

DE DRIE BELANGRIJKE FEITEN 2

Beheermaatregelen in de visserij leiden tot specialisatie en schaalvergroting, terwijl de opbrengst per kilo gevangen vis afneemt.
Hoe meer de visser verdient aan overbevissing, hoe meer het de maatschappij kost om de visser uit te kopen.
Maximaal doorvissen loont. Daarmee bouw je ‘rechten’ op. Bij saneringen trekken deelsectoren en vissers met de grootste besomming vaak aan het langste eind. Beheermaatregelen sluiten vaak die vissers uit die tijdelijk hun rechten niet hebben gebruikt.

Bij 10.000 kg per jaar voor lijnenvisserij gaat het niet meer om bijvangst, maar quotering van de reguliere vangst. Met lijnen is selectief te vissen op zeebaars; het zou ook gek zijn hier een bijvangstregeling voor te maken. Voor lijnenvissers is om sociaal economische redenen een uitzondering gemaakt. Opvallend is het grote verschil in de maximaal te vangen hoeveelheid zeebaars tussen lijnvissers en vaste vistuigvissers, die er bekaaid vanaf komen. Voor de gemengde bedrijven op het Wad is de seizoen visserij op zeebaars, gecombineerd met harder, ook van substantieel economisch belang.

Visserij met vaste vistuigen op het Wad is meestal een gecombineerde visserij op harder en zeebaars. Omdat het harderbestand al jaren afneemt en zeebaars nu ook, zijn sommige vissers tijdelijk gestopt. Deze vissers mogen met de nieuwe maatregelen geen zeebaars aanlanden. Fanatiekere collega’s, die zich minder aantrekken van dalende bestanden kunnen (beperkt) doorvissen.
Vraag is of dat gewenst gedrag is een werelderfgoed als de Waddenzee. Zou het niet logischer zijn de vissers te belonen die tijdig gereageerd hebben op afnemende bestanden door hun inspanningen te verlagen of om te schakelen op een andere visserij?

DE DRIE BELANGRIJKE FEITEN 3

Het beheer van de (onderwater)wereld en visserij in de Waddenzee is niet goed georganiseerd.

De Waddenzee is een werelderfgoed met een heel dynamisch ecosysteem. De natuur dicteert flexibiliteit. Dat staat haaks op wat beheermaatregelen in de visserij teweegbrengen. Vissers zijn specialisten geworden met dure vergunningen. Omschakelen als een soort tijdelijk schaars is lukt dan niet. Opvolgers die hun vergunning nog moeten terugverdienen, kunnen of willen niet tijdelijk minder vissen. De visserij is zo georganiseerd dat vissers maar één kant op kunnen: meer en meer vissen per tijdseenheid en minder verdienen per kilo gevangen vis. Een werelderfgoed onwaardig.

ZIJN ER ALTERNATIEVEN?

De Stichting Geïntegreerde Visserij pleit al 15 jaar voor flexibiliteit voor kleinschalige kustvissers. Omschakelen als een soort schaars wordt. Met de natuur mee vissen, noemen we dat. Natuurorganisaties zien waar we naar toe willen en zien het belang ervan in. In de praktijk lopen kleinschalige vissers vooral aan tegen het beleid, dat flexibel natuurgericht vissen niet tot speerpunt maakt.
We hebben zelf het heft in handen genomen door met een groep kleinschalige kustvissers een coöperatie op te richten: Vissers van de Kust. De leden kunnen als groep vangstrechten met elkaar delen en zo flexibeler vissen. Een vangstrechtenfonds is opgericht, waarmee voor de leden nieuwe deelbare vergunningen aangekocht worden. En de coöperatie richt zich op onderzoek en monitoring van de visstand. Alle vissers van de coöperatie zijn gebonden aan de randvoorwaarden die de Stichting Geïntegreerde Visserij opstelt. Het Kompas voor werelderfgoedvisserij is daarbij leidend. In het Kompas bundelen we wetenschappelijke kennis met ervaringen uit de praktijk van vissers. Op basis van die informatie wordt jaarlijks bepaald hoe er gevist wordt. Op deze manier zorgen we er voor dat onze visserij past in het ecosysteembeheer van de wadden.

PROBLEEM OPGELOST?

Nee, niet alle vergunning mogen gedeeld worden en dat is een behoorlijke beperking. En we blijven aanlopen tegen nieuwe maatregelen waarin geen rekening wordt gehouden met de specifieke situatie van Wad vissers. Het wordt tijd voor een volgende stap.
Nederland, kies voor een gezonde Waddenzee en een gezonde werelderfgoedvisserij en maak regionaal visserijbeheer in de waddenkustzone mogelijk.

Stichting Geïntegreerde Visserij


Alle blog berichten